Aktualności

Ustawa dotycząca środków przymusu bezpośredniego (śpb) i broni palnej już obowiązuje

Data publikacji 06.06.2013

Zmieniły się przepisy dot. użycia środków przymusu bezpośredniego i broni palnej. Nowa ustawa reguluje i ujednolica zasady, sposób ich użycia, określa przypadki, w jakich mogą być stosowane oraz wskazuje tryb postępowania przed i po ich użyciu.

Konieczność regulacji tej problematyki w ustawie wynikała z dwóch wyroków Trybunału Konstytucyjnego, w których sędziowie stwierdzili, że stosowanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej powinno być szczegółowo uregulowane ustawowo, a nie w rozporządzeniach, gdyż tylko przepisy ustawy, mogą pozwalać na ingerencję w sferę wolności osobistej jednostki.

Zapisy ustawy, dotyczą 23 podmiotów uprawnionych do użycia lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego, z których 21 jest uprawnionych do użycia lub wykorzystania broni palnej. Obok Policji adresatami ustawy są m.in.: ABW, CBA, Straż Graniczna, BOR, Służba Celna, Służba Więzienna, Straż Ochrony Kolei, Straż Parku, Żandarmeria Wojskowa, Agencja Wywiadu, Inspekcja Transportu Drogowego, Kontrola Skarbowa, Państwowa Straż Łowiecka, Straż Gminna, firmy ochroniarskie, zakłady poprawcze i schroniska dla nieletnich.

NOWE RODZAJE ŚPB

W ustawie określono nowe rodzaje środków przymusu bezpośredniego tj.: siłę fizyczną  w postaci technik transportowych, kajdanki zakładane na nogi, kask zabezpieczający,  środki przeznaczone do pokonywania zamknięć budowlanych i innych przeszkód, w tym materiały wybuchowe, środki pirotechniczne o właściwościach ogłuszających lub olśniewających oraz pojazd służbowy. Jednocześnie zrezygnowano z prowadnic.

ŚPB MOŻNA UŻYĆ PREWENCYJNIE

Nowe regulacje umożliwiają prewencyjne użycie: siły fizycznej w postaci technik transportowych, kajdanek, kaftana bezpieczeństwa, pasa obezwładniającego oraz kasku zabezpieczającego w celu zapobieżenia ucieczce osoby zatrzymanej (w tym ujętemu nieletniemu), konwojowanej lub pozbawionej wolności, a także w celu zapobieżenia objawom ich agresji lub autoagresji.

KAJDANKI

W przypadku stosowania kajdanek, zrezygnowano z określenia kategorii osób (w tym wieku), w stosunku do których można będzie stosować tego rodzaju środek przymusu bezpośredniego. Kajdanki (co do zasady) zakłada się na ręce trzymane z tyłu, dając jednocześnie możliwość w uzasadnionych przypadkach założenia ich na ręce trzymane z przodu. Można stosować je prewencyjnie na ręce trzymane z przodu, w celu zapobieżenia ucieczce osoby ujętej, zatrzymanej, konwojowanej, umieszczonej w strzeżonym ośrodku, areszcie w celu wydalenia lub pozbawionej wolności, a także w celu zapobieżenia objawom ich agresji lub autoagresji. Wprowadzono również kategorię osób, w stosunku do których dopuszczalne będzie stosowanie kajdanek zespolonych.

BROŃ PALNA

W ustawie zrezygnowano z obowiązkowej procedury poprzedzającej użycie broni palnej lub jej poszczególnych elementów (rezygnacja ze strzału ostrzegawczego), w przypadku gdy ich realizacja groziłaby bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia policjanta lub innej osoby. Zmiany dotyczą też treści przypadków użycia broni palnej.

Policjant może wykorzystać broń palną w celu:

• zatrzymania pojazdu, jeżeli jego działanie zagraża życiu lub zdrowiu uprawnionego lub innej osoby lub stwarza zagrożenie dla ważnych obiektów lub urządzeń,
• pokonania przeszkody:
- uniemożliwiającej lub utrudniającej ujęcie osoby albo ratowanie życia lub zdrowia policjanta, innej osoby lub mienia,
- w przypadku naruszeń  porządku lub bezpieczeństwa publicznego przez osobę pozbawioną wolności, zatrzymaną lub umieszczoną w strzeżonym ośrodku albo areszcie w celu wydalenia,
• zaalarmowania lub wezwanie pomocy,
• neutralizacji przedmiotów lub urządzeń mogących stwarzać niebezpieczeństwo wybuchu, powodujących jednocześnie bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia uprawnionego lub innej osoby,
• unieszkodliwienia zwierzęcia, którego zachowanie zagraża bezpośrednie życiu lub zdrowiu policjanta lub innej osoby.

Wprowadzono też zakaz użycia broni palnej przez pododdział zwarty.


ŚPB UŻYWANE WOBEC NIELETNICH DOPROWADZONYCH DO IZBY DZIECKA
 

Katalog środków przymusu bezpośredniego, jakie mogą być użyte wobec nieletniego w izbie dziecka obejmuje: siłę fizyczną w postaci technik transportowych, obrony, ataku i obezwładnienia; kajdanki zakładane na ręce lub nogi, kaftan bezpieczeństwa, pas obezwładniający, kask zabezpieczający, pałkę służbową, ręczne miotacze gazu, paralizatory.

Wymienione środki można stosować w celu:

• wyegzekwowania wymaganego prawem zachowania zgodnie z wydanym przez policjanta poleceniem;
• odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność policjanta lub innej osoby;
• przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do zamachu na życie, zdrowie lub wolność policjanta lub innej osoby;
• przeciwdziałania niszczeniu mienia;
• ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą;
• zatrzymania osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą;
• pokonania biernego oporu;
• pokonania czynnego oporu;
• przeciwdziałania czynnościom zmierzającym do autoagresji.

W przypadku użycia środka przymusu bezpośredniego wobec nieletniego umieszczonego w policyjnej izbie dziecka policjant każdorazowo przekazuje przełożonemu notatkę, niezależnie od rodzaju i skutku użycia środka przymusu bezpośredniego.

Jednocześnie przepisy ustawy stanowią, iż o użyciu środków przymusu bezpośredniego wobec nieletniego umieszczonego w policyjnej izbie dziecka kierownik izby powiadamia sędziego rodzinnego sprawującego nadzór nad wykonywaniem czynności, o których mowa w art. 37, art. 39 i art. 40 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2010 r. Nr 33, poz. 178, z późn. zm.), a w przypadku art. 40a tej ustawy, powiadamia sąd rodzinny, na obszarze właściwości którego znajduje się policyjna izba dziecka.

 

Ustawa wprowadziła również zmiany w zakresie dokumentowania użycia śpb i broni palnej oraz wprowadziła nowe definicje określające: broń palną, doprowadzanie, konwój, obezwładnienie, pododdział zwarty, użycie środka przymusu bezpośredniego, użycie broni, ważny obiekt lub urządzenie, wykorzystanie środka przymusu bezpośredniego oraz wykorzystanie broni palnej.

 

pb